Prawo i obywatel

Wstęp do działu

Każdego dnia wchodzisz w relacje prawne — kupując bilet, podpisując regulamin aplikacji, przekraczając granicę lub składając wniosek do urzędu. Prawo nie jest zestawem przepisów zapamiętanych na egzamin. To język, którym państwo i obywatele ustalają reguły współżycia. Jeśli nie znasz tego języka, ktoś inny — urzędnik, sprzedawca, pracodawca — zawsze będzie mówił do Ciebie z pozycji silniejszego.

Ten dział uczy Cię trzech rzeczy. Po pierwsze: skąd prawo się bierze i jak jest zbudowane (hierarchia źródeł, gałęzie). Po drugie: co możesz zrobić, gdy coś pójdzie nie tak — w sądzie cywilnym, karnym i przed urzędem. Po trzecie: jak się poruszać w codziennych sytuacjach prawnych — umowa, prawa konsumenta, kontakt z administracją.

Podejdziemy do tego sokratejsko: najpierw pytanie, które trochę dezorientuje — bo prawo pełne jest pułapek na intuicję. Potem definicja, którą razem wyprowadzamy. Na końcu konkretne przypadki, które możesz przeanalizować sam.

Mapa pojęć działu

                          PRAWO I OBYWATEL
                                  |
          ┌───────────────┬────────┴────────┬───────────────┐
       ŹRÓDŁA            GAŁĘZIE          POSTĘPOWANIE     OBYWATEL
       PRAWA              PRAWA             SĄDOWE         W URZĘDZIE
          |                  |                  |                |
    Konstytucja RP       cywilne          sąd cywilny        KPA
    umowy między-        karne            sąd karny          decyzja
    narodowe             admini-          sąd admin.         odwołanie
    ustawy               stracyjne        (WSA/NSA)          ePUAP
    rozporządzenia       pracy                |
    akty prawa                         zasady: domniemanie
    miejscowego                        niewinności,
                                       nullum crimen,
                                       prawo do obrony
          |
    hierarchia: wyższy akt
    uchyla niższy sprzeczny

Jednostki w tym dziale

  • 12.1 System prawa: źródła i gałęzie
  • 12.2 Prawo cywilne i ochrona praw prywatnych
  • 12.3 Prawo karne: zasady i postępowanie
  • 12.4 Prawo administracyjne i kontakty z urzędem
  • 12.5 Prawo pracy, konsumenckie i rodzinne [rozszerzenie]
  • 12.6 Procedury sądowe: cywilna i karna w praktyce [rozszerzenie]