Czym jest etyka?
Wstęp do działu
Wyobraź sobie taką sytuację: ktoś z Twojej klasy ściąga na sprawdzianie. Widzisz to. Co robisz? Możesz zareagować natychmiast, z poczucia, że tak trzeba. Albo możesz przez chwilę pomyśleć: czy to naprawdę złe? Dlaczego? Co powinienem zrobić? Co zrobiłby ktoś porządny?
To właśnie jest refleksja etyczna — chwila, w której zamiast działać odruchowo, zaczynasz zadawać pytania o właściwe postępowanie. I to jest właśnie punkt startowy całej etyki.
Ten dział jest jak mapa, którą dostaje każdy, kto wchodzi do nowego miasta. Zanim zaczniesz chodzić po uliczkach konkretnych teorii moralnych — utylitaryzmu, etyki cnót, deontologii — musisz wiedzieć, czym w ogóle jest etyka jako dziedzina, jak się dzieli i dlaczego w ogóle warto się nią zajmować. Bez tej mapy łatwo się pogubić i zacząć mylić etykę z moralizowaniem, prawo z moralnością, albo własne przekonania z uzasadnionymi sądami.
Trzy jednostki tego działu prowadzą Cię przez trzy podstawowe pytania: czym jest etyka (a czym nie jest), jak jest zbudowana od środka (jakie ma działy i co każdy bada) oraz po co w ogóle istnieje (jaką rolę pełni w życiu człowieka i społeczeństwa).
Mapa pojęć działu
ETYKA JAKO DYSCYPLINA
|
┌───────────────────────┼───────────────────────┐
ETYKA ETYKA METAETYKA
OPISOWA NORMATYWNA |
| | co to znaczy
jak ludzie jak powinniśmy „dobre"? czy
faktycznie postępować? istnieje prawda
postępują? | moralna?
| ┌───────┴──────┐ |
antropologia teoria cnót deontologia realizm vs
socjologia (cnota, szczęś- (norma, relatywizm
psychologia cie, charakter) obowiązek) etyczny
|
MORALNOŚĆ ←→ PRAWO ←→ OBYCZAJ
(normy moralne (normy prawne (normy obyczajowe
wewnętrzna zewnętrzny zwyczaj,
sankcja) przymus) tradycja)
Jednostki w tym dziale
- 1.1 Etyka, moralność i refleksja etyczna
- 1.2 Działy etyki: opisowa, normatywna, metaetyka
- 1.3 Po co nam etyka? Źródła i funkcje refleksji moralnej