Etyka wobec nauki, techniki i środowiska
Wstęp do działu
Żyjemy w czasach, gdy jeden człowiek przy komputerze może zaprojektować wirusa, algorytm może odmówić komuś kredytu, a decyzje podejmowane dziś zmienią klimat za sto lat. Etyka przestała być tylko sprawą relacji między ludźmi — musi teraz odpowiedzieć na pytania, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu brzmiały jak science fiction.
Czy naukowiec odpowiada za to, do czego ktoś inny użyje jego odkrycia? Kto ponosi winę, gdy algorytm wyrządzi komuś krzywdę? Czy las ma wartość, nawet jeśli nikomu nie służy? Czy wolno nam zużywać zasoby, skoro ktoś urodzi się za sto lat i też będzie ich potrzebował?
To nie są pytania retoryczne. To realne dylematy, z którymi borykają się naukowcy, inżynierowie, politycy i — coraz częściej — każdy z nas. Ten dział nie da Ci gotowych odpowiedzi. Nauczy Cię za to, jak myśleć o tych pytaniach precyzyjnie i uczciwie — dostrzegając argumenty różnych stron, rozróżniając fakty od wartości i nie uciekając od trudnych wyborów.
Mapa pojęć działu
ETYKA WOBEC NAUKI, TECHNIKI I ŚRODOWISKA
|
┌───────────────────────┼───────────────────────┐
NAUKA I BADANIA TECHNOLOGIA ŚRODOWISKO
| CYFROWA |
rzetelność algorytmy wartość
naukowa decyzyjne przyrody
| | |
plagiat bias algorytmiczny instrumentalna
fałszowanie prywatność danych vs. intrinsyczna
danych dezinformacja |
| | biocentryzm / ekocentryzm
odpowiedzialność odpowiedzialność / antropocentryzm
za zastosowania algorytmiczna |
| | sprawiedliwość
zasada etyka AI (EU) międzypokoleniowa
ostrożności transparentność |
| prawa zwierząt
| (Singer, Regan)
WSPÓLNE PYTANIE:
kto odpowiada? za kogo? na jak długo?
Jednostki w tym dziale
- 9.1 Odpowiedzialność nauki i etyka badań
- 9.2 Sztuczna inteligencja i etyka cyfrowa
- 9.3 Etyka środowiskowa — przyroda i przyszłe pokolenia