Średniowiecze — polifonia i muzyka świecka
Wstęp do działu
Przez kilka stuleci zachodnia muzyka była jednogłosowa. Śpiewak śpiewał melodię, inny śpiewak śpiewał tę samą melodię — w unisonie albo oktawie. I nagle, gdzieś w IX wieku, ktoś postanowił zaśpiewać inaczej. Nie tę samą linię, tylko równoległą. Tak zaczęła się jedna z największych rewolucji w dziejach muzyki: polifonia.
Ten dział to opowieść o tym, jak muzyka uczyła się być wielogłosowa — jak od prostego podwojenia melodii doszła do skomplikowanych kompozycji na cztery głosy, rytmicznie niezależne i zarazem ze sobą zestrojone. To też opowieść o śpiewakach trubadurach, którzy jeździli z zamku na zamek z lutnią i pieśniami o miłości, o Guillaume'ie de Machaut, który pisał wielogłosowe msze na kilkaset lat przed Bachem, i o Szkole Notre Dame, gdzie muzykę zaczęto po raz pierwszy zapisywać z rytmem.
Zauważysz, że każda innowacja tego okresu — organum, klausula, motet — to odpowiedź na konkretny problem: jak dwa głosy mogą ze sobą współbrzmieć? Jak nadać im niezależny rytm? Jak utrwalić muzykę na pergaminie? Pytania proste, odpowiedzi — zaskakujące.
Mapa pojęć działu
MUZYKA ŚREDNIOWIECZNA
|
┌──────────────────┴───────────────────┐
MUZYKA RELIGIJNA MUZYKA ŚWIECKA
| |
chorał gregoriański trubadurzy (Południe)
(jednogłos) truwerzy (Północ)
| Minnesanger (Niemcy)
polifonia: |
organum równoległe formy: alba, sirventes,
organum swobodne chanson de geste, tensó
organum melizmatyczne |
| relacja słowo-dźwięk
szkoła Notre Dame (modalność, sylabiczność)
(Leoninus, Perotinus)
|
klausula → motet
|
Ars antiqua → Ars nova
(izorhytmia, Machaut)
Messe de Nostre Dame
|
Anglia: descant, gymel
Włochy: Trecento (Landini)
seksty angielskie, caccia, ballata
Jednostki w tym dziale
- 3.1 Narodziny polifonii — organum i szkoła Notre Dame
- 3.2 Ars antiqua i ars nova — muzyka XIV wieku
- 3.3 Muzyka świecka — trubadurzy, truwerzy i Minnesanger
- 3.4 Wielogłosowość angielska i Trecento włoskie