Barok — nowe idee i wielkie formy

Wstęp do działu

Wyobraź sobie, że jesteś we Florencji około roku 1600. Kilku humanistów i muzyków spotyka się w pałacu hrabiego Bardiegi i stawia rewolucyjne pytanie: czy muzyka może przemawiać prosto do ludzkich uczuć, tak jak antyczna tragedia? Czy zamiast gęstej siatki głosów polifonicznych można postawić jeden głos — wysoko, samotnie, jak aktor deklamujący Sofoklesa — a reszta będzie tylko towarzyszeniem?

Z tego pytania zrodził się barok. Nowy styl objął całą Europę i trwał przez ponad sto lat — od przełomu 1600 aż do śmierci Bacha w 1750. W tym czasie muzyka zdobyła swoje największe formy: operę, oratorium, kantatę, fugę, concerto. Pojawiły się nowe instrumenty i nowe zawody: wirtuoz, impresario, kompozytor-przedsiębiorca.

Ten dział poprowadzi Cię przez wszystkie najważniejsze wynalazki epoki: od techniki basso continuo i monodii — fundamentów, na których barok stanął — przez narodziny opery, oratorium i wielkich form instrumentalnych, aż po syntezy, którymi zamknęli epokę Bach i Händel. Na końcu znajdziesz też krótki wgląd w mniej znany, ale zaskakująco bogaty świat klawesynistów i organistów, bez których Bach nie byłby Bachem.

Mapa pojęć działu

                     BAROK — NOWE IDEE I WIELKIE FORMY
                                   |
         ┌──────────────┬──────────┴──────────┬──────────────┐
     TECHNIKI           FORMY WOKALNE     FORMY INSTRUMEN-   WIELCY
     NOWE EPOKI         DRAMATYCZNE       TALNE              MISTRZOWIE
         |                   |                 |                 |
    basso continuo       opera (1600)        fuga             Bach:
    monodia              oratorium           suite            HTK, Pasje
    stile recitativo     kantata          concerto grosso     Chaconne
    affekt               pasja             koncert solowy     Händel:
    ornamentyka          aria, recytatyw   sonata da chiesa   Mesjasz, opery
                         libretto         sonata da camera    i in.

Jednostki w tym dziale

• 5.1 Basso continuo i monodia akompaniowana — przełom 1600
• 5.2 Narodziny opery — Monteverdi i opera wczesnobarokowa
• 5.3 Oratorium i kantata — muzyka wokalno-instrumentalna
• 5.4 Fuga i formy instrumentalne baroku — suite, sonata, preludium
• 5.5 Concerto grosso i koncert solowy — Vivaldi i inni
• 5.6 J.S. Bach — synteza baroku
• 5.7 Händel — opera i oratorium angielskie
• 5.8 Muzyka klawesynowa i organowa baroku — Couperin, Buxtehude, Froberger

---