Dziedziny i media sztuk wizualnych

Wstęp do działu

Kiedy mówimy „sztuka", mamy na myśli jednocześnie gigantyczny fresk na sklepieniu kaplicy, małą odbitkę z matrycy drewnianej, fotografię zrobioną w trzy sekundy i logo na opakowaniu jogurtu. To bardzo różne rzeczy — i właśnie dlatego warto zapytać: czym jest dziedzina artystyczna i co sprawia, że tak różne działania nazywamy tym samym słowem?

Każda dziedzina wypracowała własny język wizualny — swoje narzędzia, materiały, ograniczenia i możliwości. Malarz myśli barwą i fakturą powierzchni. Grafik myśli matrycą i nakładem. Rzeźbiarz myśli bryłą w przestrzeni. Fotograf myśli kadrem i światłem. Projektant graficzny myśli czytelnością i funkcją. Rozumienie tych języków to klucz do świadomego odbioru i tworzenia.

W tym dziale przejdziemy przez sześć wielkich obszarów: malarstwo, rysunek i grafikę, rzeźbę z architekturą, fotografię i film, sztukę użytkową oraz odwieczne napięcie między przedstawieniem a abstrakcją. Za każdym razem zapytamy: skąd ta forma się wzięła, co potrafi, a czego nie, i jak ją czytać — jako twórca albo odbiorca.

Mapa pojęć działu

              DZIEDZINY I MEDIA SZTUK WIZUALNYCH
                            |
   ┌──────────┬─────────────┼─────────────┬────────────────┐
malarstwo  rysunek/       rzeźba/     fotografia/    sztuka
           grafika     architektura     film        użytkowa
   |           |             |             |            |
technika   matryca       materiał      kadr/        forma
(spoiwo,   nakład        i forma       światło      + funkcja
podkład)   odbitka      (bryła,        głębia       (design,
gatunki    (oryginał)    faktura)      ostrości      plakat,
(portret,  drzeworyt                   mise-en-      logo)
pejzaż…)   litografia                  scène
   |
   └──────────────────────────────────────┐
                                  figuratywność ↔ abstrakcja
                                  (przedstawienie ↔ nonfiguratywność)

Jednostki w tym dziale

  • 3.1 Malarstwo: techniki, gatunki i ich ewolucja
  • 3.2 Rysunek i grafika: techniki powielania i oryginalność odbitki
  • 3.3 Rzeźba i architektura jako sztuki przestrzenne
  • 3.4 Fotografia i film jako sztuki wizualne
  • 3.5 Sztuka użytkowa, design i wzornictwo
  • 3.6 Sztuka figuratywna i abstrakcja — dwie drogi widzenia