Średniowiecze
Wstęp do działu
Słowo „średniowiecze" bywa używane jak obelga: „to średniowieczne myślenie!" — ktoś mówi z przekąsem. Ale czy naprawdę wiesz, o czym mówisz? Epoka trwała blisko tysiąc lat — od upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego (476 r.) do pierwszych odkryć geograficznych i początków renesansu (ok. XV w.). To nie był czas ciemnoty i milczenia. To był czas Tomasza z Akwinu i Boskiej Komedii, katedr gotyckich i pieśni o Rolandzie, muzyki polifonicznej i pierwszych europejskich uniwersytetów.
W tym dziale przeczytasz polskie zabytki językowe i literackie — pieśni religijne, hagiografie, kroniki, dialogi filozoficzne — i zobaczysz, że pytały o dokładnie to samo, o co pytamy dziś: co jest wieczne, jak żyć godnie, kto ma rację.
Narzędzia, które tu zdobędziesz, wrócą w każdym kolejnym dziale. Umiejętność analizy tekstu lirycznego (2.2) przyda się przy romantyzmie. Warsztat hagiografii (2.3) ułatwi rozumienie noweli pozytywistycznej. Retoryka władcy (2.6) wróci przy publicystyce.
Mapa pojęć działu
ŚREDNIOWIECZE
|
┌──────────────────────┼──────────────────────┐
ŚWIATOPOGLĄD GATUNKI WZORCE OSOBOWE
teocentryzm | |
scholastyka ┌───┴───┐ ┌─────┼─────┐
wiara i rozum kronika hagiografia rycerz asceta władca
| pieśń moralitet | |
„co ważne?" lament danse macabre Roland Aleksy
| |
LITERATURA PL LITERATURA EUROPY
Bogurodzica Pieśń o Rolandzie
Rozmowa Mistrza Polikarpa
Kwiatki św. Franciszka
Kronika polska Galla
Jednostki w tym dziale
- 2.1 Epoka: średniowiecze — ramy, teocentryzm, gatunki, wzorce osobowe
- 2.2 „Bogurodzica" i „Lament świętokrzyski" — liryka religijna
- 2.3 „Legenda o św. Aleksym" i hagiografia — przewodnik
- 2.4 „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" i taniec śmierci
- 2.5 „Kwiatki św. Franciszka" i „Pieśń o Rolandzie" — wzorce świętego i rycerza
- 2.6 Gall Anonim „Kronika polska" — historiografia i wzorzec władcy