Wojna i okupacja
Wstęp do działu
Są pewne słowa Juliusza Słowackiego — „Nie czas żałować róż, gdy płoną lasy" (z dramatu Lilla Weneda) — i choć pochodzą z innej epoki, dobrze oddają paradoks, który stanie się twoim głównym problemem w tym dziale: jak pisać o czymś, czego ludzki język nie jest w stanie pomieścić? II wojna światowa i Holokaust wywróciły do góry nogami nie tylko historię — wywróciły też literaturę. Zmusiły pisarzy do wymyślenia nowych form, nowych tonów, nowych etyk pisania.
W tym dziale przeczytasz teksty-dokumenty i teksty-pytania. Jedne są świadectwem: Borowski relacjonuje obóz, Nałkowska oddaje głos ofiarom, Herling opisuje łagier. Inne są próbą rozliczenia: czy można pisać pięknie o Zagładzie? Czy wolno nazywać kogoś bohaterem? Gdzie przebiega granica między świadectwem a estetyzacją?
Nie ma tu łatwych odpowiedzi. Ale są precyzyjne pytania — i twoje zadanie to nauczyć się je zadawać.
Mapa pojęć działu
LITERATURA DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ
|
┌────────────────────────┼─────────────────────────┐
literatura poezja reportaż
świadectwa wojenna literacki
| | |
Borowski Nałkowska Baczyński Herling-Grudziński
(opowiadania) (Medaliony) (apokalipsa (Inny świat)
| pokoleniowa) |
narracja | łagier,
behawiorystyczna tragizm świadectwo
szara strefa pokolenia intelektualne
| Kolumbów
Holokaust ←────────────────────┴──────────────────→ Łagry ZSRR
|
Hanna Krall (rozsz.) Primo Levi
(zdążyć przed Panem Bogiem) (perspektywa europejska)
|
reportaż-wywiad, etyka wyboru
Jednostki w tym dziale
- 10.1 Epoka: II wojna światowa — literatura świadectwa, pokolenie Kolumbów, nowe gatunki
- 10.2 Krzysztof Kamil Baczyński — poezja wojennego pokolenia
- 10.3 Tadeusz Borowski — opowiadania obozowe
- 10.4 Gustaw Herling-Grudziński „Inny świat"
- 10.5 Zofia Nałkowska „Medaliony"
- 10.6 Hanna Krall „Zdążyć przed Panem Bogiem"