Romantyzm

Wstęp do działu

Wyobraź sobie, że jesteś w 1800 roku. Rewolucja Francuska właśnie pokazała, że rozum i logika mogą doprowadzić do gilotyny. Nauka triumfuje, ale coś się buntuje w ludzkim sercu: a co z uczuciem? z wyobraźnią? z duchem narodu? Romantyzm to właśnie ta odpowiedź — bunt przeciw zimnej kalkulacji oświecenia, poszukiwanie czegoś, czego nie da się zmierzyć.

Dla Polaków romantyzm jest czymś więcej. To epoka, w której literatura stała się narzędziem walki o przetrwanie narodu pod zaborami. Mickiewicz, Słowacki, Krasiński, Norwid — to nie tylko poeci. To ludzie, którzy słowem próbowali ocalić Polskę, gdy jej nie było na mapie.

Ten dział jest podróżą przez ich dzieła. Nie czytamy ich, by zaliczyć klasykę — czytamy, bo pytania, które stawiają (o granice obowiązku, cenę wolności, sens ofiary, co zrobić, gdy naród jest ujarzmiony), wracają w każdym pokoleniu.

Mapa pojęć działu

                            ROMANTYZM
                                |
        ┌──────────┬────────────┼────────────┬──────────┐
     EPOKA      GATUNKI    POSTAWY         WIELCY     JĘZYK
        |          |            |          POLSCY       |
   bunt        ballada    mesjanizm     Mickiewicz    liryka
   przeciw     powieść    prometej-     Słowacki      medytatywna
   rozumowi    poetycka   izm           Norwid        dygresja
   uczucie     dramat     wallenro-     Krasiński     alegoria
   naród       romantyczny dyzm         (R)           ironia
   fantastyka  sonet      bajronizm                   romantyczna
   irracjo-    epopeja    walka
   nalizm                 o wolność
        |
   kontekst
   europejski:
   Friedrich,
   Byron, Goethe (R)

Jednostki w tym dziale

• 6.1 Epoka: romantyzm — bunt, uczucie, naród, prądy i gatunki
• 6.2 Adam Mickiewicz — ballady i „Sonety krymskie"
• 6.3 Adam Mickiewicz „Konrad Wallenrod"
• 6.4 Adam Mickiewicz „Dziady cz. III"
• 6.5 Adam Mickiewicz „Pan Tadeusz"
• 6.6 Adam Mickiewicz — liryki lozańskie
• 6.7 Juliusz Słowacki „Kordian" [rozszerzenie]
• 6.8 Juliusz Słowacki — „Grób Agamemnona" i liryki
• 6.9 Cyprian Norwid — wybór wierszy
• 6.10 Zygmunt Krasiński „Nie-Boska komedia" [rozszerzenie]
• 6.11 Adam Mickiewicz „Dziady cz. IV" [rozszerzenie]
• 6.12 Goethe „Cierpienia młodego Wertera" — sentymentalizm i bajronizm europejski [rozszerzenie]
• 6.13 Ballada europejska — Goethe „Król elfów", Schiller „Rękawiczka"
• 6.14 Bohater i groza romantyczna w Europie — Byron, Shelley, Poe, poeci jezior [rozszerzenie]

---