Literatura po 1945 i współczesność

Wstęp do działu

Gdybyś musiał wskazać chwilę, która rozłamała historię literatury polskiej na „przed" i „po", wskazałbyś rok 1945. Nie dlatego, że wcześniej literatura była lepsza albo gorsza — ale dlatego, że po doświadczeniu II wojny, Zagłady i stalinizmu pisarze stają przed pytaniem, na które żaden poetycki słownik nie ma gotowej odpowiedzi: jak w ogóle pisać po tym, co się wydarzyło?

W tym dziale nie będziesz zbierać nazwisk i dat. Będziesz śledzić, jak konkretni ludzie — Miłosz, Szymborska, Herbert, Różewicz, Białoszewski, Mrożek — odpowiadali na to pytanie, każdy po swojemu. I jak te odpowiedzi brzmią zaskakująco aktualnie, gdy wejdziesz głębiej.

Oprócz polskich twórców spotkasz Camusa — filozofa zarazy i solidarności — oraz Kapuścińskiego, który zamienił dziennikarstwo w literaturę. Poznasz też prozę najnowszą — Nowakowskiego, Stasiuka i Tokarczuk, którzy czytają Polskę przełomu przez pojedyncze sceny — oraz poezję Haliny Poświatowskiej. W części rozszerzonej dojdą Orwell, Tokarczuk-powieściopisarka, Herbert-eseista, Konwicki z „Małą Apokalipsą", Głowacki z „Antygoną w Nowym Jorku" i poeci Nowej Fali.

To jeden z najtrudniejszych i najważniejszych działów. Zacznijmy od mapy.

Mapa pojęć działu

            LITERATURA PO 1945 I WSPÓŁCZESNOŚĆ
                           |
      ┌──────────┬─────────┴──────────┬──────────┐
   kontekst    nurty                 poeci     proza
  historyczny  literackie             |           |
      |           |              ┌───┬───┬───┐  powieść
 stalinizm   socrealizm     Miłosz Szymb. Herb. filozoficz.
 odwilż'56   lingwizm      Różew. Białosz.      (Camus)
 1968/1980   Nowa Fala          |          reportaż
 emigracja   postmodern.    maska        (Kapuściński)
      |           |         liryczna      |
  kryteria     gatunki      ironia     alegoria
  oceny:      esej, dram.,  paradoks   antyutopia
  świadectwo  groteska      ocalenie  [rozszerzenie]
  etyczne

Jednostki w tym dziale

11.1 Epoka: literatura po 1945 — realizm socjalistyczny, odwilż, emigracja, nowe nurty
11.2 Czesław Miłosz — wybór wierszy
11.3 Wisława Szymborska — wybór wierszy
11.4 Zbigniew Herbert — wybór wierszy
11.5 Tadeusz Różewicz — wybór wierszy
11.6 Miron Białoszewski — wybór wierszy
11.7 Sławomir Mrożek „Tango"
11.8 Albert Camus „Dżuma"
11.9 Ryszard Kapuściński „Podróże z Herodotem"
11.10 George Orwell „Rok 1984"
11.11 Olga Tokarczuk — wybór [rozszerzenie]
11.12 Zbigniew Herbert „Barbarzyńca w ogrodzie" — esej literacki [rozszerzenie]
11.13 Proza najnowsza: Nowakowski „Górą «Edek»", Stasiuk „Miejsce", Tokarczuk „Profesor Andrews w Warszawie"
11.14 Halina Poświatowska — poezja egzystencji i ciała
11.15 Tadeusz Konwicki „Mała Apokalipsa" i literatura wobec PRL [rozszerzenie]
11.16 Janusz Głowacki „Antygona w Nowym Jorku" [rozszerzenie]
11.17 Nowa Fala — Stanisław Barańczak i poezja nieufności [rozszerzenie]
11.18 Polska piosenka literacka — Przybora, Osiecka, Młynarski, Kaczmarski
11.19 Turpizm i najnowsza poezja — Grochowiak, Bursa, Wencel, Podsiadło [rozszerzenie]
11.20 Antoni Libera „Madame" [rozszerzenie]