Retoryka, szkic krytyczny i wypowiedź ustna
Wstęp do działu
Mówisz i piszesz od lat — ale czy wiesz, jak to robisz? Przekonywanie, argumentowanie, budowanie wiarygodności, wzbudzanie emocji, układanie struktury przemówienia — to wszystko ma swoje nazwy, reguły i historię liczącą ponad dwa i pół tysiąca lat. Ten dział wprowadzi Cię w świat retoryki: sztuki mówienia i pisania tak, żeby osiągać cel. Poznasz trzy filary przekonywania według Arystotelesa — etos, patos, logos — i nauczysz się je rozpoznawać w każdym tekście perswazyjnym, od starożytnych mów po wpisy w mediach społecznościowych.
Dowiesz się też, jak zbudować przemówienie, które naprawdę działa, jak wygłosić je naturalnie i pewnie, a na poziomie rozszerzonym — jak pisać esej i szkic krytyczny: teksty, które mają prawo do subiektywności, osobistego tonu i otwartych pytań.
Ten dział bezpośrednio przygotowuje Cię do wypowiedzi ustnej na maturze (egzamin ustny z języka polskiego) i do pisania tekstów argumentacyjnych. Narzędzia, które tu zdobędziesz, przydadzą się wszędzie tam, gdzie chcesz, żeby ktoś Cię wysłuchał i przekonał się do Twojego zdania.
Mapa pojęć działu
RETORYKA I WYPOWIEDŹ USTNA
|
┌──────────────────────┼─────────────────────────┐
trzy filary struktura odbiorca
przekonywania przemówienia |
| | kontakt wzrokowy,
etos (wiarygodność) wstęp → teza → dykcja, tempo,
patos (emocje) rozwinięcie → puenta, pauza
logos (dowód) zakończenie
| |
erystyka wypowiedź
(chwyty) maturalna
ad hominem, |
słomiana kukła, tekst pisany ←→ mówiony
odwołanie |
do autorytetu [rozszerzenie] esej / szkic krytyczny
|
subiektywność · niekonkluzywność
literackość · Montaigne · Herbert
Jednostki w tym dziale
- 24.1 Retoryka i erystyka — etos, patos, logos
- 24.2 Przemówienie i wypowiedź ustna — struktura i realizacja
- 24.4 Krótkie formy użytkowe — referat, notatka encyklopedyczna, definicja
- 24.3 [R] Szkic krytyczny i esej — między rozprawką a literaturą [rozszerzenie]