Od Arystotelesa do Boole'a

Wstęp do działu

W poprzednim dziale poznałeś marzenie: przekonanie, że myślenie da się zmechanizować. Teraz czas prześledzić, jak to marzenie krok po kroku zamieniało się w konkretne narzędzia — od pierwszych schematów logicznych, przez mechaniczne maszyny kombinujące pojęcia, po pierwszy w historii program komputerowy i wreszcie algebrę, która potrafi zapisać samo rozumowanie jako działanie matematyczne.

To podróż przez ponad dwa tysiące lat, ale ma bardzo wyraźną logikę wewnętrzną. Zaczniemy od Arystotelesa, który jako pierwszy pokazał, że poprawność rozumowania zależy od jego formy, a nie od treści — to fundament, bez którego nic dalszego by nie zaistniało. Potem przeskoczymy przez średniowiecze do Ramona Llulla i oświeceniowego Gottfrieda Leibniza, którzy marzyli o uniwersalnym „alfabecie myśli" i mechanicznych sposobach jego generowania. Następnie poznasz Charlesa Babbage'a i Adę Lovelace — twórców pierwszej w historii maszyny programowalnej i pierwszego programu komputerowego, na długo przed powstaniem elektroniki. Dział zamyka George Boole, który pokazał, że logikę da się zapisać jako algebrę — czyli że rozumowanie logiczne można obliczać dokładnie tak, jak liczy się równania matematyczne.

Wszystkie te postacie łączy jedno: każda z nich, na swój sposób, przybliżała marzenie z Działu 1 o krok bliżej rzeczywistości.

Mapa pojęć działu

                     KORZENIE SYMBOLICZNE AI
                              |
    ┌──────────┬──────────────┼──────────────┬──────────┐
ARYSTOTELES   LLULL       LEIBNIZ      BABBAGE/LOVELACE  BOOLE
 (IV w. p.n.e.) (XIII w.)  (XVII w.)    (XIX w.)       (XIX w.)
    |             |            |              |            |
 sylogizm    mechaniczne   characteristica  maszyna    algebra
 (forma      koła          universalis +   różnicowa/  logiki
 rozumowania) kombinujące  calculus        analityczna (0/1,
              pojęcia      ratiocinator    + pierwszy  AND/OR/NOT)
                           „Calculemus!"    program
                                                |
                                    fundament CYFROWY:
                                    tranzystory, bramki
                                    logiczne (poznasz
                                    w Dziale 5)

Jednostki w tym dziale

4.1 Arystoteles: kategorie i pierwsze schematy rozumowań
4.2 Llull i Leibniz: alfabet myśli i Calculemus!
4.3 Babbage i Lovelace: maszyna i pierwszy program
4.4 Boole: algebra myśli i fundament cyfrowy