Dane, uprzedzenia, władza, prawo

Wstęp do działu

Dział 16 pokazał, jak transformery i skala zamieniły AI z narzędzia badawczego w technologię, z którą rozmawia miliard ludzi tygodniowo. Ale zanim ChatGPT stał się codziennością, ta sama rodzina technologii — uczenie maszynowe na ogromnych zbiorach danych o ludziach — przeszła przez znacznie mniej komfortowy rozdział swojej historii: wykorzystanie do wpływania na wybory, dyskryminację w rekrutacji, spory o to, czyje dane w ogóle trafiły do treningu modeli, i pierwsze próby uregulowania tego wszystkiego prawem.

Ten dział to zmiana kierunku pytania. Dotąd pytaliśmy głównie: „jak to działa?". Teraz pytamy: „komu to służy, kogo to krzywdzi, i kto o tym decyduje?". Zaczniemy od historii, w której naukowe odkrycie o przewidywalności ludzkiej osobowości z polubień na Facebooku zostało wykorzystane w sposób, jakiego jego autor prawdopodobnie nie planował. Przejdziemy przez pytania o stronniczość algorytmów, prywatność i pracę. Skończymy na tym, jak Unia Europejska — i cały świat — próbuje ująć tę technologię w ramy prawne, oraz jak w tej grze wypada Polska.

Mapa pojęć działu

           SPOŁECZEŃSTWO, WŁADZA I ETYKA AI
                        |
       ┌────────────────┼─────────────────┐
   BIG DATA I        BIAS, DANE       REGULACJE
  PSYCHOGRAFIA        I PRACA        (AI Act UE,
 (Kosiński, Cam-          |          USA, Chiny)
  bridge Analytica)  stronniczość          |
       |             prywatność      ryzyko-pyramida
  mikrotargetowanie  automatyzacja   zakazy/obowiązki
       |                  |                |
       └────────────────┼─────────────────┘
                         |
              POLSKA I EUROPA WOBEC AI
         (badania, firmy, edukacja, debata)

Jednostki w tym dziale

• 20.1 Big data i psychografia — sprawa Cambridge Analytica
• 20.2 Bias, prywatność i praca w erze AI
• 20.3 AI Act i globalny wyścig regulacji
• 20.4 Polska i Europa wobec AI

---