Składnia

Wstęp do działu

Części mowy (dział 12) to klocki — składnia uczy, jak się je łączy w budowle: zdania pojedyncze, złożone i całe piętrowe konstrukcje. Na egzaminie składnia pracuje podwójnie: wprost (nazwij część zdania, określ typ wypowiedzenia) i w ukryciu — bo od rozumienia budowy zdania zależą przecinki (dział 17) i jasność Twojego własnego pisania (część IV). Dobra wiadomość: cała składnia szkolna stoi na jednej umiejętności — znajdź orzeczenie. Od niego zaczyna się każda analiza.

Mapa pojęć działu

                        SKŁADNIA (budowa wypowiedzeń)
                                   |
   ┌───────────────────────────────┼────────────────────────────────┐
 CZĘŚCI ZDANIA (13.1)      TYPY WYPOWIEDZEŃ (13.2)        ZDANIA ZŁOŻONE (13.3)
 orzeczenie! · podmiot     oznajmujące/pytające/           współrzędnie (i, ale, więc)
 przydawka · dopełnienie   rozkazujące                     podrzędnie (bo, że, który)
 okolicznik                zdanie vs równoważnik           wielokrotnie (licz orzeczenia!)
        |                  rozwinięte/nierozwinięte                  |
 związki: zgody,                                          MOWA (13.4):
 rządu, przynależności                                    niezależna (cytat) /
                                                          zależna (że…)

Jednostki w tym dziale

13.1 Części zdania: od orzeczenia do okolicznika
13.2 Typy wypowiedzeń
13.3 Zdania złożone: współrzędnie, podrzędnie, wielokrotnie
13.4 Mowa niezależna i zależna