Saving the planet
🎯 Po co Ci to? Napiszesz tekst, w którym ważysz zalety i wady — czy jednostka może uratować planetę? Na maturze podstawowej to jeden z elementów wypowiedzi pisemnej: przedstawianie zalet i wad różnych rozwiązań.
📖 Model — For and against (fragment)
Some people believe that individual actions can save the planet. On the one hand, if everyone recycled and used less plastic, the effect would be huge. On the other hand, critics argue that only governments and big companies can make a real difference. In my opinion, both are needed: small habits matter, but so do big decisions.
🧭 Jak zważyć zalety i wady
- Wstęp — przedstaw problem.
- Argumenty ZA — On the one hand… / Firstly…
- Argumenty PRZECIW — On the other hand… / However…
- Twoja opinia + wniosek — In my opinion… / To sum up…
✍️ Zadanie pisemne
Napisz wpis na blogu (100–150 słów): „Czy jednostka może pomóc środowisku?" Podaj po dwa argumenty każdej strony, spójniki kontrastu i własny wniosek.
Sprawdź odpowiedź
- Przykładowa odpowiedź (fragment): Some people believe that a single person can make a real difference to the environment. On the one hand, if everyone used less plastic and recycled regularly, the effect on the planet would be significant. On the other hand, others argue that real change only comes from governments and large companies. In my opinion, both individual habits and political decisions are necessary if we want to save the planet.
Word Store — Świat przyrody
🧱 Rodziny wyrazów
| Rodzina wyrazów | Znaczenie (PL) |
|---|---|
| to pollute – pollution – a pollutant – polluted | zanieczyszczać – zanieczyszczenie – substancja zanieczyszczająca – zanieczyszczony |
| to protect – protection – protective | chronić – ochrona – ochronny |
| to endanger – endangered – a danger | zagrażać – zagrożony – niebezpieczeństwo |
| to predict – a prediction – predictable / unpredictable | przewidywać – przewidywanie – przewidywalny / nieprzewidywalny |
| warm – warmth – warming | ciepły / ogrzewać – ciepło – ocieplenie (np. global warming) |
| to recycle – recycling – recyclable | poddawać recyklingowi – recykling – nadający się do recyklingu |
| to threaten – a threat – threatened | zagrażać – zagrożenie – zagrożony |
🔗 Phrasal verbs
- die out — wymierać — Many species are dying out because of deforestation.
- use up — zużywać (do końca) — We're using up the planet's natural resources too fast.
- cut down (trees) — wycinać (drzewa) — Rainforests are cut down to make space for farms.
- run out (of) — kończyć się, wyczerpywać się — Some cities could run out of clean drinking water.
- throw away — wyrzucać — Don't just throw away plastic bottles — recycle them.
- dry up — wysychać — The lake dried up completely during the drought.
- give off — wydzielać (np. gazy, ciepło) — Factories give off harmful gases.
📎 Kolokacje
- climate change — zmiana klimatu
- renewable energy — energia odnawialna
- a carbon footprint — ślad węglowy
- an endangered species — gatunek zagrożony wyginięciem
- a natural disaster — klęska żywiołowa
- extreme weather — ekstremalna pogoda
- fossil fuels — paliwa kopalne
- the greenhouse effect — efekt cieplarniany
↔️ Łatwo pomylić
- weather vs climate — weather to pogoda tu i teraz (dziś, jutro), climate to długoterminowy wzorzec pogodowy danego regionu. The weather is lovely today, but the region's climate is generally quite wet.
- ground vs soil vs land — ground to ziemia/podłoże pod nogami, soil to gleba (do uprawy roślin), land to ląd/teren jako obszar. The soil here is too poor for farming, so most of the land is left wild.
- wood vs a wood vs forest — wood (niepoliczalny) to drewno jako materiał, a wood to niewielki las, forest to duży, gęsty las. The table is made of wood, but the house stands next to a large forest.
- affect vs effect — affect to czasownik (wpływać na), effect to rzeczownik (skutek, efekt). Climate change affects the whole planet; one effect is rising sea levels.
- rise vs raise — rise jest nieprzechodnie (coś samo rośnie), raise jest przechodnie (podnosić coś/kogoś). Temperatures are rising, so we must raise public awareness.
✍️ Ćwiczenie — Word Store
- Wybierz właściwe słowo: „Rising sea levels ___ coastal cities all over the world." (affect / effect / raise)
- Uzupełnij phrasal verb: „If we don't act now, many species could ___ out within a few decades." (die / use / cut)
- Wybierz właściwe słowo: „It's important to know the difference between ___ (long-term pattern) and weather (day-to-day conditions)." (climate / ground / wood)
Sprawdź odpowiedź
- affect — Rising sea levels affect coastal cities all over the world. (affect = czasownik „wpływać na"; effect to rzeczownik)
- die — If we don't act now, many species could die out within a few decades.
- climate — It's important to know the difference between climate (long-term pattern) and weather (day-to-day conditions).