Emphasis and formal style
🎯 Po co Ci to? Podniesiesz rejestr do matury rozszerzonej: inwersja, cleft, participle clauses — z umiarem.
📖 Tekst — Saying it with style
Rarely do we notice how style changes meaning. It is careful wording that makes an argument persuasive. Having considered both sides, a writer can reach a balanced conclusion. These patterns sound formal — and that is the point: academic and professional English rewards clarity with emphasis, not slang with noise.
Use them as tools, not decoration. One inversion in a paragraph is elegant; five feel theatrical. The same goes for cleft sentences: What matters is the idea, not the trick.
⚠️ Trzy środki wyższego rejestru
| Środek | Przykład |
|---|---|
| inwersja (rarely, never, not only, hardly) | Rarely have I seen such data. Not only did she win, but she also… |
| cleft | It was evidence that changed minds. What we need is time. |
| participle clauses | Having finished the draft, she edited. Feeling unsure, he checked the source. |
📚 Formal vs informal lexis
- get → receive / obtain; buy → purchase; ask for → request; a lot of → a great deal of; but → however / nevertheless.
✍️ Ćwiczenia
- Inwersja: „I have never seen this." → „Never ___."
- Cleft: „John broke the window." → „It was ___."
- Participle: „She finished the essay. She went for a walk." → jedno zdanie z Having…
- Twoja kolej: przepisz nieformalny akapit (5–6 zdań) w rejestrze formalnym z jednym środkiem emfazy.
Sprawdź odpowiedź
- Never have I seen this.
- It was John who broke the window.
- Having finished the essay, she went for a walk.
- Own production — one emphasis device, not a circus.
🎓 To domknięcie przewodnika R — dalej liczy się praktyka z asystentem.
Word Store — Państwo i społeczeństwo
🧱 Rodziny wyrazów
| Czasownik | Rzeczownik | Osoba / przymiotnik |
|---|---|---|
| govern | government | a governor |
| legislate | legislation | a legislator |
| elect | an election | an elector / the electorate |
| vote | a vote | a voter |
| judge | a judgment | a judge |
| commit (a crime) | a crime | a criminal |
| accuse | an accusation | the accused |
| convict | a conviction | a convict |
| discriminate | discrimination | discriminatory (adj.) |
| represent | representation | a representative |
🔗 Phrasal verbs — polityka i prawo
- carry out (a policy) — wprowadzać w życie (politykę)
- bring in (a law) — wprowadzać (ustawę)
- crack down on (crime) — brać się ostro za (przestępczość)
- break the law — łamać prawo
- look into (a case) — zbadać (sprawę)
- get away with (a crime) — ujść bezkarnie za (przestępstwo)
- speak out (against sth) — otwarcie się sprzeciwiać (czemuś)
- stand up for (your rights) — stawać w obronie (swoich praw)
📎 Kolokacje
- commit a crime — popełnić przestępstwo
- hold an election — zorganizować wybory
- pass a law — uchwalić ustawę
- impose a fine — nałożyć grzywnę
- serve a sentence — odbywać karę
- cast a vote — oddać głos
- abide by the law — przestrzegać prawa
- freedom of speech — wolność słowa
- run for office — kandydować (na stanowisko)
- form a government — utworzyć rząd
↔️ Łatwo pomylić
| Wyrazy | Różnica |
|---|---|
| politics / policy / politician | polityka jako dziedzina / konkretna polityka (np. rządu, firmy) / polityk (osoba) |
| law / right | prawo jako system norm / prawo jako uprawnienie (np. human rights) |
| crime / criminal | przestępstwo (czyn) / przestępca (osoba, też przym. criminal record) |
| sentence / punishment | wyrok (orzeczenie sądu) / kara (pojęcie ogólniejsze) |
| election / selection | wybory (polityczne) / wybór, selekcja (ogólnie) |
✍️ Ćwiczenie — Word Store
- The government's new ___ aims to reduce youth unemployment. (a) politics (b) policy (c) politician
- She was found guilty and given a five-year ___. (a) sentence (b) punishment (c) crime
- Freedom of speech is a basic human ___. (a) law (b) right (c) rule
Sprawdź odpowiedź
- b) policy
- a) sentence
- b) right
CZĘŚĆ V — Gramatyka: powtórka do matury