Obligation and permission: must, have to, mustn't, don't have to, can, may
🎯 Po co Ci to? Cztery słowa i cztery różne komunikaty: must (nakaz), mustn't (zakaz), have to (konieczność z zewnątrz), don't have to (brak konieczności). Najczęstszy błąd polskiego ucznia to zrównanie mustn't z don't have to, bo po polsku „nie musisz" i „nie wolno" zaczynają się tym samym „nie".
W kursie: 7.1 (School life), 5.1 (polite requests), 14.2 (Crime and law).
📐 Gramatyka w pigułce — budowa modali
Modal + bezokolicznik bez to, bez końcówki -s, pytanie przez inwersję, przeczenie przez not: She must go. Must she go? She mustn't go. Modale nie mają bezokolicznika ani form przeszłych, więc w innych czasach zastępują je konstrukcje: must → have to (had to, will have to, having to), can → be able to.
📐 Gramatyka w pigułce — obowiązek i jego brak
| Konstrukcja | Znaczenie | Przykład | Komentarz |
|---|---|---|---|
| must | nakaz, obowiązek (często od mówiącego) | I must do this exercise for tomorrow. | tylko teraźniejszość / przyszłość |
| have to | konieczność narzucona z zewnątrz (regulamin, sytuacja) | We have to make the beds every morning. | odmienia się przez czasy: had to, will have to |
| mustn't | zakaz: nie wolno | You mustn't smoke in here. | |
| don't have to / needn't | brak konieczności: nie musisz | You don't have to come. You needn't worry. | needn't bez to, don't need to z to |
| didn't have to | nie musiałeś (w przeszłości) | You didn't have to help them. |
📐 Gramatyka w pigułce — pozwolenie i prośba
| Konstrukcja | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| can | pozwolenie (neutralnie), prośba | You can go without me. Can you help me with the luggage? |
| could | prośba grzeczniejsza | Could you sing this song for us, please? |
| may | pozwolenie formalne | May I sit here? You may stay longer if you want. |
| be allowed to | mieć pozwolenie (w każdym czasie) | We weren't allowed to use phones. |
⚠️ Częste błędy polskich uczniów
- ✗ You mustn't come if you're busy. (miało być „nie musisz”) → ✓ You don't have to come if you're busy.
- ✗ I must to go. → ✓ I must go.
- ✗ She musts study. → ✓ She must study.
- ✗ Yesterday I must stay at home. → ✓ Yesterday I had to stay at home.
- ✗ Do you must work? → ✓ Must you work? / Do you have to work?
💭 Pomyśl
💭 Pomyśl: Na drzwiach wiszą dwie kartki: „You mustn't use the lift" i „You don't have to use the lift". Po której z nich możesz jednak wjechać windą?
Sprawdź odpowiedź
Po drugiej. You don't have to use the lift mówi tylko, że winda nie jest obowiązkowa: są schody, wybór należy do Ciebie. You mustn't use the lift to zakaz: winda jest zepsuta albo zarezerwowana i wjazd nią jest złamaniem reguły. Przeczenie modalu nie zawsze neguje to samo, co twierdzenie: must neguje się jako zakaz, a brak obowiązku wymaga innego słowa.
✍️ Ćwiczenia
- You ___ (must / don't have to) pay for the museum — it's free on Sundays.
- Passengers ___ (mustn't / don't have to) open the doors while the train is moving.
- When I was at primary school, we ___ (must / had to) wear a uniform.
- ___ (May / Must) I use your phone for a second?
- You ___ (needn't / mustn't) bring food — there'll be plenty.
- Next year students ___ (will have to / must) choose their exam subjects by October. (przyszłość)
Sprawdź odpowiedź
- don't have to · 2. mustn't · 3. had to · 4. May · 5. needn't · 6. will have to.
📋 Na egzaminie
- Transformacja: It isn't necessary for you to book in advance. HAVE → You ___ in advance.
- Transformacja: Smoking is forbidden on the platform. MUST → You ___ on the platform.
- Tłumaczenie fragmentu: Last year I ___ (musiałam zdawać) three exams in one week.
Sprawdź odpowiedź
- You don't have to book in advance. · 2. You mustn't smoke on the platform. · 3. …I had to take / had to sit three exams…