Ability and possibility: can, could, be able to, may, might
🎯 Po co Ci to? Can to umiejętność i możliwość teraz, could to umiejętność w przeszłości, be able to wypełnia czasy, których modal nie ma (will be able to, have been able to). May i might mówią o prawdopodobieństwie: „może tak, może nie". Egzamin sprawdza, czy odróżnisz could (ogólna umiejętność w przeszłości) od was able to (udało się w konkretnej sytuacji) i czy nie napiszesz will can.
W kursie: 1.2, 8.2, 9.4 [R].
📐 Gramatyka w pigułce — umiejętność
| Konstrukcja | Czas | Przykład |
|---|---|---|
| can / can't | teraz | I can draw very well. I can't hear you. |
| could / couldn't | ogólna umiejętność w przeszłości | I could read when I was six. |
| was / were able to | udało się w konkretnej sytuacji | The fire spread fast, but everyone was able to get out. |
| couldn't = wasn't able to | w przeczeniu obie formy o konkretnej sytuacji | I'm sorry, but I couldn't help you yesterday. |
| will be able to / have been able to / being able to | przyszłość, Perfect, forma -ing | Will you be able to do it tomorrow? I regret not being able to help them. |
📐 Gramatyka w pigułce — możliwość i prawdopodobieństwo
| Konstrukcja | Stopień pewności | Przykład |
|---|---|---|
| must | prawie pewne (wniosek) | It must be cold outside — look at their coats. |
| may / might / could | możliwe | My mother may still be at work. They might be a little late. |
| can't | prawie na pewno nie | That can't be true! |
| can | możliwość ogólna, typowa | It can get very hot here in July. (bywa) |
Might jest odrobinę mniej pewne niż may; w praktyce egzamin przyjmuje oba. Wnioskowanie o przeszłości (must have been) to zakres rozszerzony, jednostka 20.4.
⚠️ Częste błędy polskich uczniów
- ✗ I will can help you tomorrow. → ✓ I*'ll be able to** help you tomorrow.*
- ✗ I could pass the exam last week. (udało się) → ✓ I was able to / managed to pass the exam last week.
- ✗ He cans swim. → ✓ He can swim.
- ✗ It can be raining now. (przypuszczenie o konkretnej chwili) → ✓ It may / might be raining now.
- ✗ Maybe it's cold jako tłumaczenie „musi być zimno” → ✓ It must be cold.
💭 Pomyśl
💭 Pomyśl: „When I was young, I could run 10 km" i „Yesterday I was able to run 10 km". Dlaczego w drugim zdaniu could brzmiałoby dziwnie?
Sprawdź odpowiedź
Bo could opisuje ogólną zdolność w jakimś okresie („umiałem, potrafiłem”), a drugie zdanie mówi o jednorazowym osiągnięciu: wczoraj, konkretnie, udało się. Do pojedynczego sukcesu angielski używa was able to albo managed to. W przeczeniu ta różnica znika: I couldn't run 10 km yesterday jest naturalne.
✍️ Ćwiczenia
- My grandmother ___ (can/speak) four languages when she was young.
- The road was closed, but we ___ (be able to/find) another way.
- I hope I ___ (can/visit) you next summer. (przyszłość)
- Where's Tom? — I'm not sure. He ___ (may/be) in the library.
- That ___ (can't/be) Anna — she's in Spain this week.
- Do you think you ___ (be able to/finish) the project by Friday?
Sprawdź odpowiedź
- could speak · 2. were able to find (albo managed to find) · 3. 'll be able to visit · 4. may be / might be · 5. can't be · 6. 'll be able to finish.
📋 Na egzaminie
- Transformacja: Perhaps she's still at the office. MAY → She ___ at the office.
- Transformacja: I managed to fix the bike myself. ABLE → I ___ the bike myself.
- Tłumaczenie fragmentu: I'm afraid I ___ (nie będę mógł przyjść) to the meeting on Monday.
Sprawdź odpowiedź
- She may still be at the office. · 2. I was able to fix the bike myself. · 3. …I won't be able to come to the meeting…
🔍 [R] Subtelności: could jako sugestia i krytyka, may well, might as well
- Could jako sugestia: You could try the other pharmacy. (nie umiejętność)
- Could jako irytacja: You could at least say sorry!
- May well / might well = całkiem prawdopodobne: She may well be right.
- Might as well = równie dobrze można, skoro nie ma lepszej opcji: It's raining anyway — we might as well stay in.
- Can't vs couldn't o teraźniejszości: That can't be true i That couldn't be true znaczą to samo; couldn't jest ostrożniejsze.
✍️ [R] Ćwiczenie. Uzupełnij may well / might as well / could: (a) The shop's closed, so we ___ go home. (b) This ___ be the best film of the year. (c) You ___ have told me you'd be late!
Sprawdź odpowiedź
(a) might as well · (b) may well · (c) could (irytacja; z have told = o przeszłości, patrz 20.4).