Phrasal verbs most frequent in exam tasks
🎯 Po co Ci to? Czasownik złożony to czasownik + partykuła (look for, turn down, come up with), której znaczenia nie da się wyprowadzić z części. Egzamin sprawdza je w lukach z ramką (brakuje partykuły albo czasownika), w transformacjach ze słowem kluczem (postpone → PUT) i w tekstach do czytania. Nie da się nauczyć wszystkich; da się nauczyć tych, które wracają w arkuszach, i zasady szyku.
W kursie: 8.3 (A job interview), 12.1 (Technology and gadgets), 6.2.
📐 Gramatyka w pigułce — szyk
| Typ | Zasada | Przykład |
|---|---|---|
| rozdzielne z dopełnieniem rzeczownikowym | partykuła przed lub po dopełnieniu | Turn down the radio. / Turn the radio down. |
| rozdzielne z zaimkiem | zaimek zawsze między | Turn it down. (nie |
| nierozdzielne | dopełnienie po partykule | What are you looking for? I'm looking after my sister. |
| trzyczęściowe | nierozdzielne | My friend came up with a great idea. I can't put up with this noise. |
📐 Gramatyka w pigułce — czasowniki najczęstsze na egzaminie
| Phrasal verb | Znaczenie | Synonim (częste słowo klucz) |
|---|---|---|
| put off | odłożyć w czasie | postpone |
| put up with | znosić | tolerate |
| turn down | odrzucić; ściszyć | reject; reduce (volume) |
| turn up | pojawić się; podgłośnić | arrive |
| come up with | wymyślić | think of |
| look after | opiekować się | take care of |
| look for | szukać | search for |
| look forward to | nie móc się doczekać | |
| look up | sprawdzić (w słowniku) | check |
| look down on | gardzić | despise |
| figure out / work out | rozgryźć, obliczyć | understand, solve |
| give up | rzucić, poddać się | quit, stop |
| carry on / go on | kontynuować | continue |
| set off / set out | wyruszyć | leave, depart |
| take off | wystartować; zdjąć | depart; remove |
| take up | zacząć hobby | start |
| bring up | wychować; poruszyć temat | raise |
| get on (with) | mieć dobre relacje; radzić sobie | have a good relationship |
| get over | dojść do siebie | recover from |
| run out of | skończyć się (zapas) | have no more |
| break down | zepsuć się; załamać się | stop working |
| call off | odwołać | cancel |
| find out | dowiedzieć się | discover |
| make up | wymyślić (nieprawdę); pogodzić się | invent; reconcile |
| pick up | odebrać; nauczyć się mimochodem | collect; learn |
| sort out | rozwiązać, uporządkować | solve |
⚠️ Częste błędy polskich uczniów
- ✗ Turn off it. → ✓ Turn it off.
- ✗ I'm looking forward to hear from you. → ✓ …forward to hearing…
- ✗ She looks after well her brother. → ✓ She looks after her brother well. (nierozdzielne)
- ✗ We ran out petrol. → ✓ We ran out of petrol.
- ✗ The meeting was put off w znaczeniu „odwołane” → ✓ called off (odwołane) vs put off (przełożone).
💭 Pomyśl
💭 Pomyśl: „The meeting was put off" i „The meeting was called off". Po którym zdaniu warto sprawdzić w kalendarzu nowy termin?
Sprawdź odpowiedź
Po pierwszym. Put off = postpone, spotkanie przesunięto, odbędzie się kiedy indziej. Call off = cancel, spotkanie odwołano i nie ma nowego terminu. Partykuła off jest w obu, znaczenie niesie czasownik: dlatego czasowniki złożone trzeba znać jako całości, nie składać z części.
✍️ Ćwiczenia
A. Uzupełnij partykułą (up / off / down / out / after / with / for / over).
- Could you turn the music ___ a bit? I can't concentrate.
- We set ___ at dawn to avoid the traffic.
- It took her months to get ___ the flu.
- I need to look ___ this word — I've never seen it.
- Who's going to look ___ the dog while you're away?
- Our car broke ___ on the motorway.
- I can't put ___ ___ his constant complaining.
B. Zastąp podkreślony czasownik odpowiednim phrasal verb. 8. They postponed the trip until June. 9. She rejected the job offer. 10. He invented a story about a lost ticket. 11. We discovered the truth much later.
Sprawdź odpowiedź
A: 1 down · 2 off / out · 3 over · 4 up · 5 after · 6 down · 7 up with. B: 8 put off · 9 turned down · 10 made up · 11 found out.
📋 Na egzaminie
- Transformacja: They decided to postpone the concert. PUT → They decided ___ the concert.
- Transformacja: I can't tolerate his rudeness any longer. UP → I can't ___ his rudeness any longer.
- Tłumaczenie fragmentu: We ___ (skończył nam się) milk, so I'll pop to the shop.
- Luka z ramką (up / off / out / after): When my parents went away, my aunt looked ___ (1) us. On Saturday she turned ___ (2) with a cake, and we found ___ (3) it was her birthday. We had run ___ (4) of candles, though.
Sprawdź odpowiedź
- They decided to put off the concert. · 2. I can't put up with his rudeness… · 3. We*'ve run out of** milk…* · 4. after · up · out · out.
🔍 [R] Rejestr, wieloznaczność, transformacje z pełnym czasownikiem
- Rejestr: w tekście formalnym (list oficjalny, rozprawka) czasownik łaciński bywa lepszy: postpone zamiast put off, tolerate zamiast put up with, investigate zamiast look into. W transformacjach rozszerzonych kierunek bywa odwrotny: phrasal → pełny czasownik.
- Wieloznaczność: take off (wystartować / zdjąć / odnieść sukces: the business took off), pick up (odebrać / podchwycić język / poprawić się: sales picked up), go off (wybuchnąć / zepsuć się o jedzeniu / przestać lubić: I've gone off coffee).
- Trzyczęściowe z egzaminu rozszerzonego: get away with (ujść na sucho), come down with (zachorować na), look up to (podziwiać), get round to (znaleźć czas na), cut down on (ograniczyć), live up to (sprostać), stand up for (stanąć w obronie).
✍️ [R] Ćwiczenie. Zastąp phrasal verb jednym czasownikiem lub odwrotnie: (a) The police are looking into the case. (INVESTIGATING) (b) She admires her older sister. (UP) (c) He never got round to fixing the fence. (MANAGED) (d) I'm trying to reduce the amount of sugar I eat. (DOWN)
Sprawdź odpowiedź
(a) The police are investigating the case. (b) She looks up to her older sister. (c) He never managed to fix the fence. (d) I'm trying to cut down on sugar.