Reakcje jądrowe

🎯 Po co Ci to?

Jądra mogą się przemieniać — rozpadać, łączyć, rozszczepiać. Zapis tych reakcji rządzi się prostymi zasadami zachowania, które pozwalają przewidzieć produkty.

✅ Czego się nauczysz

• zapisywać reakcje jądrowe, stosując zasady zachowania liczby nukleonów i ładunku.

📘 Wyjaśnienie

W każdej reakcji jądrowej zachowane są: liczba nukleonów (suma $A$) i ładunek (suma $Z$) — to „księgowość jądrowa". Suma liczb masowych przed = po; suma liczb atomowych przed = po.

💭 Pomyśl: W reakcji $^{14}{7}\text{N} + ^{4}{2}\text{He} \to ^{17}_{8}\text{O} + X$. Czym jest $X$?

Sprawdź odpowiedź

Bilansujemy. Liczby masowe: $14 + 4 = 17 + A_X \Rightarrow A_X = 1$. Liczby atomowe: $7 + 2 = 8 + Z_X \Rightarrow Z_X = 1$. Cząstka o $A=1$, $Z=1$ to proton ($^{1}_{1}\text{H}$). To historyczna pierwsza sztuczna reakcja jądrowa (Rutherford). Zasady zachowania $A$ i $Z$ pozwalają „odgadnąć" brakujący produkt.

📐 ZASADY ZACHOWANIA W REAKCJACH JĄDROWYCH: suma liczb masowych $A$ i suma liczb atomowych $Z$ są takie same przed i po reakcji (zachowanie liczby nukleonów i ładunku).

📐 Definicje tej lekcji

• Zasady zachowania w reakcjach jądrowych — zachowanie liczby nukleonów ($\sum A$) i ładunku ($\sum Z$).

📌 Najważniejsze w pigułce

• W reakcji jądrowej $\sum A$ i $\sum Z$ są zachowane — to pozwala wyznaczyć brakujący produkt.

🎒 Zadania

Zadanie 12.5.1. Uzupełnij: $^{9}{4}\text{Be} + ^{4}{2}\text{He} \to ^{12}_{6}\text{C} + X$.

Pokaż rozwiązanie

$A$: $9+4 = 12 + A_X \Rightarrow A_X = 1$; $Z$: $4+2 = 6 + Z_X \Rightarrow Z_X = 0$. Cząstka $A=1, Z=0$ to neutron ($^{1}_{0}\text{n}$). (To reakcja, w której odkryto neutron.)

🔍 Sprawdź, czy umiesz

• [ ] Bilansować reakcje jądrowe (zachowanie $A$ i $Z$).

---